Trong quá trình vận hành công trình, hệ thống thông gió thường là hạng mục ít được chú ý nhất cho đến khi phát sinh sự cố. Không khí bắt đầu có mùi, lưu lượng gió yếu dần hoặc hệ thống phát ra tiếng ồn bất thường – đó là lúc nhiều người mới nghĩ đến việc kiểm tra và bảo trì. Trên thực tế, những dấu hiệu này cho thấy hệ thống đã bị xuống cấp trong một thời gian dài trước đó.
Bảo trì hệ thống thông gió không chỉ là công việc mang tính khắc phục, mà là giải pháp chủ động giúp hệ thống duy trì hiệu suất, đảm bảo chất lượng không khí và hạn chế rủi ro kỹ thuật. Câu hỏi đặt ra là: bao lâu nên bảo trì một lần để vừa hợp lý về chi phí, vừa đảm bảo hệ thống luôn vận hành ổn định?

Nhiều công trình chỉ thực hiện bảo trì khi hệ thống gặp trục trặc rõ rệt. Cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro vì hầu hết các vấn đề của hệ thống thông gió đều diễn ra âm thầm và khó nhận biết ngay từ đầu.
Bụi bẩn, hơi ẩm và vi khuẩn có thể tích tụ dần trong ống gió, bộ lọc và quạt. Lưu lượng gió giảm từ từ nên người sử dụng thường không nhận ra sự khác biệt cho đến khi chất lượng không khí xuống thấp rõ rệt. Khi đó, chi phí xử lý và thời gian gián đoạn vận hành thường cao hơn nhiều so với bảo trì định kỳ.
Bảo trì hệ thống thông gió theo lịch trình rõ ràng giúp:
Không có một con số cố định áp dụng cho mọi công trình. Tần suất bảo trì hệ thống thông gió phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan đến thiết kế và điều kiện vận hành thực tế.
Loại công trình và công năng sử dụng
Nhà ở gia đình, văn phòng, nhà xưởng hay trung tâm thương mại đều có mức độ sử dụng hệ thống thông gió khác nhau. Công trình có mật độ người cao hoặc vận hành liên tục thường cần bảo trì thường xuyên hơn.
Môi trường vận hành của hệ thống
Hệ thống thông gió đặt trong môi trường nhiều bụi, dầu mỡ hoặc độ ẩm cao sẽ xuống cấp nhanh hơn so với môi trường sạch và khô. Ví dụ, thông gió cho bếp, tầng hầm hoặc nhà xưởng cần bảo trì với chu kỳ ngắn hơn.
Cấu hình và mức độ phức tạp của hệ thống
Hệ thống thông gió càng phức tạp, nhiều ống gió và thiết bị thì yêu cầu bảo trì càng cao. Các hệ thống có bộ lọc tinh, cảm biến hoặc điều khiển tự động cần được kiểm tra định kỳ để đảm bảo hoạt động chính xác.

Dựa trên kinh nghiệm vận hành HVAC, việc bảo trì hệ thống thông gió thường được chia thành nhiều cấp độ khác nhau thay vì chỉ một mốc thời gian duy nhất.
Đây là các công việc kiểm tra cơ bản như:
Chu kỳ thực hiện thường từ 1 đến 3 tháng/lần, đặc biệt với các hệ thống hoạt động thường xuyên hoặc đặt trong môi trường dễ bám bụi.
Ở mức này, hệ thống cần được kiểm tra kỹ hơn:
Chu kỳ bảo trì trung hạn thường từ 6 tháng/lần, phù hợp cho hầu hết công trình dân dụng và thương mại.
Bảo trì tổng thể bao gồm kiểm tra toàn bộ hệ thống:
Chu kỳ này thường được thực hiện 1 năm/lần, giúp hệ thống trở về trạng thái vận hành tối ưu.
Ngoài lịch bảo trì định kỳ, trong quá trình sử dụng, một số dấu hiệu cho thấy hệ thống thông gió cần được kiểm tra sớm hơn.
Không khí trong nhà có mùi hoặc cảm giác bí
Mùi khó chịu hoặc cảm giác ngột ngạt dù hệ thống vẫn hoạt động là dấu hiệu cho thấy bộ lọc hoặc đường ống đã bị bẩn, cần vệ sinh ngay.
Lưu lượng gió yếu hoặc phân bố không đều
Khi gió thổi ra yếu hơn bình thường hoặc một số khu vực không còn được thông gió hiệu quả, rất có thể hệ thống đang bị tắc nghẽn hoặc quạt hoạt động không đạt công suất.
Tiếng ồn và rung bất thường
Tiếng ồn tăng dần hoặc rung lắc khi quạt hoạt động thường liên quan đến bụi bẩn, mất cân bằng hoặc hư hỏng cơ khí. Đây là dấu hiệu không nên bỏ qua vì có thể dẫn đến hỏng thiết bị.
Việc bảo trì đúng chu kỳ không chỉ giúp hệ thống hoạt động ổn định mà còn mang lại nhiều lợi ích về lâu dài.
Hệ thống được bảo trì tốt sẽ:
Với các công trình vận hành lâu dài, chi phí bảo trì định kỳ thường thấp hơn rất nhiều so với chi phí khắc phục sự cố do thiếu bảo trì.

Một sai lầm phổ biến là chỉ vệ sinh những phần “nhìn thấy được” như miệng gió mà bỏ qua đường ống và quạt bên trong. Điều này chỉ mang tính tạm thời và không giải quyết triệt để vấn đề.
Ngoài ra, việc bảo trì không đúng kỹ thuật hoặc không theo trình tự cũng có thể gây hư hỏng thiết bị, làm giảm tuổi thọ hệ thống. Bảo trì cần được thực hiện bởi đội ngũ có chuyên môn HVAC để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
Một kế hoạch bảo trì hiệu quả nên được xây dựng dựa trên điều kiện vận hành thực tế của từng công trình. Kế hoạch này cần xác định rõ:
Việc lập kế hoạch từ đầu giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong quản lý và tránh tình trạng bảo trì mang tính đối phó.
G-SORA cung cấp dịch vụ bảo trì hệ thống thông gió theo hướng chủ động và linh hoạt, phù hợp với từng loại công trình và mức độ sử dụng. Thay vì áp dụng một lịch trình cứng nhắc, G-SORA xây dựng kế hoạch bảo trì dựa trên khảo sát thực tế và dữ liệu vận hành.
Giải pháp bảo trì của G-SORA tập trung vào:
Bao lâu nên bảo trì hệ thống thông gió một lần?
Tùy điều kiện vận hành, nhưng thông thường nên kiểm tra từ 1–3 tháng/lần và bảo trì tổng thể mỗi năm.
Có thể tự bảo trì hệ thống thông gió không?
Chỉ nên thực hiện các bước đơn giản như vệ sinh miệng gió. Các hạng mục chuyên sâu cần đơn vị chuyên môn thực hiện.
Không bảo trì hệ thống thông gió có ảnh hưởng gì không?
Có. Hệ thống dễ xuống cấp, giảm hiệu quả thông gió và phát sinh chi phí sửa chữa lớn về sau