Hệ thống thông gió công nghiệp và những tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng

Trong môi trường sản xuất công nghiệp, không khí không chỉ ảnh hưởng đến sự thoải mái mà còn tác động trực tiếp đến an toàn lao động, chất lượng sản phẩm và tuổi thọ thiết bị. Nhiệt thừa, bụi, khí độc, hơi hóa chất nếu không được kiểm soát sẽ nhanh chóng biến nhà xưởng thành môi trường làm việc nguy hiểm và kém hiệu quả.

Chính vì vậy, hệ thống thông gió công nghiệp không được xem là hạng mục phụ trợ, mà là một phần bắt buộc trong thiết kế kỹ thuật nhà xưởng. Tuy nhiên, khác với thông gió dân dụng, thông gió công nghiệp đòi hỏi tuân thủ hàng loạt tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Nếu thiết kế hoặc thi công không đúng chuẩn, hệ thống có thể vận hành kém, nhanh hỏng, thậm chí gây mất an toàn nghiêm trọng.

Hệ thống thông gió công nghiệp là gì và vì sao không thể làm “cho có”

Hệ thống thông gió công nghiệp là hệ thống kỹ thuật dùng để kiểm soát chất lượng không khí trong nhà xưởng, bao gồm việc:

• Thải khí nóng, khí độc, bụi, hơi hóa chất
• Cấp khí tươi để duy trì môi trường làm việc an toàn
• Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong giới hạn cho phép

Khác với nhà ở hoặc văn phòng, nhà xưởng có nguồn phát sinh ô nhiễm mạnh và liên tục, đến từ:

• Máy móc, dây chuyền sản xuất
• Quá trình gia nhiệt, hàn, sơn, mạ
• Hóa chất, dung môi, bụi công nghiệp

Nếu chỉ thông gió theo cảm tính (lắp vài quạt hút lớn), hệ thống có thể:

• Không hút được khí ô nhiễm tại nguồn
• Gây tích tụ nhiệt và khí độc ở các vùng chết
• Tạo dòng khí rối, ảnh hưởng quá trình sản xuất

Do đó, hệ thống thông gió công nghiệp bắt buộc phải được thiết kế theo tiêu chuẩn kỹ thuật, không thể áp dụng tư duy thông gió dân dụng.

Đặc thù kỹ thuật của hệ thống thông gió công nghiệp

Vận hành liên tục và tải lớn

Hệ thống thông gió công nghiệp thường hoạt động nhiều giờ mỗi ngày, thậm chí 24/7 trong các nhà máy sản xuất liên tục. Điều này đòi hỏi:

• Quạt có độ bền cơ khí cao
• Động cơ chịu tải tốt
• Hệ thống ống gió ít tổn thất áp

Thiết bị thông gió dân dụng nếu dùng trong môi trường này sẽ nhanh chóng xuống cấp.

Môi trường làm việc khắc nghiệt

Không khí trong nhà xưởng thường chứa:

• Bụi mịn, bụi kim loại
• Hơi dầu, hơi axit
• Độ ẩm cao hoặc nhiệt độ cao

Vì vậy, vật liệu ống gió, quạt và phụ kiện phải được chọn phù hợp, nếu không sẽ:

• Bị ăn mòn nhanh
• Mất kín khít
• Gây rò rỉ khí thải ra môi trường làm việc

Những tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng của hệ thống thông gió công nghiệp

Tiêu chuẩn về lưu lượng và số lần trao đổi không khí

Đây là tiêu chuẩn nền tảng. Lưu lượng gió không được tính theo “ước chừng” mà phải dựa trên:

• Diện tích và thể tích nhà xưởng
• Loại hình sản xuất
• Mức độ phát sinh nhiệt và ô nhiễm

Nếu lưu lượng thiếu:

• Khí độc tích tụ
• Nhiệt độ tăng cao
• Công nhân nhanh mệt, giảm năng suất

Nếu lưu lượng dư:

• Lãng phí điện năng
• Tăng chi phí đầu tư và vận hành

Tiêu chuẩn kiểm soát khí độc và bụi công nghiệp

Hệ thống thông gió công nghiệp phải đảm bảo nồng độ khí độc, bụi và hơi hóa chất trong giới hạn cho phép theo quy định an toàn lao động.

Điều này đòi hỏi:

• Hút khí đúng vị trí phát sinh
• Không để khí ô nhiễm lan ra toàn xưởng
• Có phương án xử lý khí thải phù hợp trước khi xả ra môi trường

Tiêu chuẩn an toàn vận hành và phòng cháy

Trong môi trường công nghiệp, thông gió còn liên quan đến:

• Nguy cơ cháy nổ
• Tích tụ khí dễ cháy
• Lan truyền khói khi xảy ra sự cố

Do đó, hệ thống thông gió công nghiệp phải được thiết kế:

• Không tạo tia lửa
• Không làm lan khói, lan lửa
• Phối hợp với giải pháp PCCC của công trình

Cấu hình phổ biến của hệ thống thông gió công nghiệp

Thông gió tổng thể nhà xưởng

Đây là giải pháp trao đổi không khí cho toàn bộ không gian, phù hợp với:

• Nhà xưởng rộng
• Phát sinh nhiệt và ô nhiễm phân bố tương đối đều

Thông gió tổng thể giúp giảm nhiệt và làm mới không khí, nhưng không đủ hiệu quả nếu có nguồn ô nhiễm cục bộ mạnh.

Thông gió kết hợp hút cục bộ

Đây là cấu hình được áp dụng nhiều nhất trong thực tế. Hệ thống:

• Hút mạnh tại nguồn phát sinh ô nhiễm
• Kết hợp thông gió tổng thể để cân bằng không khí

Cách làm này giúp giảm lưu lượng tổng, tiết kiệm năng lượng và kiểm soát ô nhiễm hiệu quả hơn.

Những sai lầm phổ biến khi làm hệ thống thông gió công nghiệp

Một số sai lầm thường gặp gồm:

• Áp dụng giải pháp thông gió dân dụng cho nhà xưởng
• Chọn quạt lớn nhưng không tính toán đường ống
• Không phân vùng thông gió rõ ràng
• Bỏ qua yếu tố bảo trì dài hạn

Hệ quả là:

• Hệ thống chạy ồn, tốn điện
• Hiệu quả thông gió thấp
• Phải cải tạo, sửa chữa sau thời gian ngắn vận hành

Tiêu chí đánh giá một hệ thống thông gió công nghiệp đạt chuẩn

Một hệ thống thông gió công nghiệp được xem là đạt chuẩn khi:

• Đảm bảo chất lượng không khí cho người lao động
• Vận hành ổn định trong thời gian dài
• Không gây ảnh hưởng xấu đến quy trình sản xuất
• Dễ bảo trì, dễ mở rộng khi thay đổi dây chuyền

Tiêu chí “chạy được” là chưa đủ, mà phải chạy đúng – chạy bền – chạy an toàn.

Giải pháp hệ thống thông gió công nghiệp từ G-SORA

G-SORA tiếp cận hệ thống thông gió công nghiệp từ góc nhìn vận hành thực tế, không chỉ dựa trên lý thuyết thiết kế. Mỗi giải pháp đều được xây dựng dựa trên:

• Đặc thù ngành sản xuất
• Điều kiện môi trường nhà xưởng
• Mục tiêu vận hành dài hạn của doanh nghiệp

Giải pháp của G-SORA tập trung vào an toàn – hiệu quả – độ bền, giúp nhà xưởng duy trì môi trường làm việc ổn định và tối ưu chi phí vận hành.

Hỏi – đáp về hệ thống thông gió công nghiệp

Hệ thống thông gió công nghiệp có bắt buộc không?

Có. Với hầu hết nhà xưởng, đây là hạng mục bắt buộc để đảm bảo an toàn và môi trường làm việc.

Có thể dùng quạt công suất lớn thay cho hệ thống thông gió không?

Không. Quạt lớn không thay thế được hệ thống thiết kế đúng tiêu chuẩn.

Bao lâu nên kiểm tra hệ thống thông gió công nghiệp?

Nên kiểm tra định kỳ và bảo trì theo điều kiện vận hành, thường từ 3-6 tháng/lần