Trong thiết kế và vận hành công trình hiện đại, thông gió không còn là hạng mục phụ trợ mà đã trở thành một phần quan trọng của hệ thống kỹ thuật tổng thể. Chất lượng không khí trong nhà ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, hiệu suất làm việc và trải nghiệm sử dụng không gian. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít công trình gặp vấn đề vì lựa chọn sai loại hệ thống thông gió hoặc áp dụng một giải pháp cho mọi trường hợp.
Hiểu rõ các loại hệ thống thông gió và tiêu chí chọn lựa phù hợp cho từng công trình là bước đầu tiên để đảm bảo hiệu quả vận hành lâu dài, tránh lãng phí chi phí đầu tư và sửa chữa về sau.

Hiện nay, hệ thống thông gió được phân loại dựa trên nguyên lý hoạt động, mức độ chủ động và phạm vi ứng dụng. Mỗi loại có ưu điểm và giới hạn riêng, phù hợp với từng điều kiện công trình khác nhau.
Thông gió tự nhiên tận dụng sự chênh lệch áp suất, nhiệt độ và hướng gió từ môi trường bên ngoài để trao đổi không khí trong công trình. Đây là hình thức thông gió đơn giản nhất, gần như không tiêu tốn năng lượng vận hành.
Thông gió tự nhiên thường phù hợp với:
Tuy nhiên, nhược điểm lớn của thông gió tự nhiên là phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết và môi trường xung quanh. Với các công trình kín, mật độ cao hoặc nằm trong khu vực đô thị đông đúc, hiệu quả thông gió tự nhiên thường rất hạn chế.
Đây là dạng thông gió sử dụng quạt để hút hoặc cấp khí tại từng khu vực riêng lẻ như nhà vệ sinh, bếp, phòng kỹ thuật. Hệ thống này thường không có mạng ống gió phức tạp.
Thông gió cơ khí cục bộ phù hợp với:
Giải pháp này giúp xử lý nhanh các điểm phát sinh ô nhiễm, nhưng không đủ để cải thiện chất lượng không khí cho toàn bộ công trình nếu sử dụng độc lập.
Khi nhu cầu kiểm soát không khí cao hơn, thông gió cưỡng bức trở thành lựa chọn phổ biến trong nhiều công trình hiện đại.
Hệ thống thông gió cưỡng bức sử dụng quạt và mạng ống gió để chủ động kiểm soát quá trình trao đổi không khí. Không khí ô nhiễm được hút ra ngoài, đồng thời không khí tươi được cấp vào theo lưu lượng đã tính toán.
Hệ thống này phù hợp với:
Ưu điểm lớn nhất của thông gió cưỡng bức là khả năng kiểm soát lưu lượng và hướng gió, giúp duy trì chất lượng không khí ổn định bất kể điều kiện bên ngoài.
Đối với các công trình quy mô lớn như trung tâm thương mại, cao ốc hay bệnh viện, hệ thống thông gió thường được thiết kế theo dạng tổng thể, tích hợp với hệ thống HVAC.
Hệ thống này cho phép:
Tuy nhiên, chi phí đầu tư và yêu cầu kỹ thuật của hệ thống thông gió tổng thể cũng cao hơn, đòi hỏi thiết kế và thi công bài bản.
Bên cạnh việc thải khí ô nhiễm, nhiều công trình hiện nay chú trọng đến chất lượng không khí đầu vào, dẫn đến sự phát triển của các hệ thống thông gió nâng cao.
Hệ thống này tập trung đưa không khí bên ngoài vào công trình sau khi lọc bụi và tạp chất. Không khí tươi được phân phối đến các khu vực sinh hoạt chính nhằm cải thiện nồng độ oxy và giảm CO₂.
Hệ thống thông gió cấp khí tươi phù hợp với:
Thông gió thu hồi nhiệt là dạng nâng cao, cho phép trao đổi nhiệt giữa luồng khí thải và khí cấp. Nhờ đó, không khí tươi vào nhà gần với nhiệt độ trong phòng, giúp giảm tải cho hệ thống điều hòa.
Hệ thống này phù hợp với:
Dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, thông gió thu hồi nhiệt mang lại lợi ích rõ rệt về vận hành lâu dài.
Việc lựa chọn trong số các loại hệ thống thông gió không nên dựa trên xu hướng hay cảm tính, mà cần bám sát điều kiện sử dụng thực tế.
Nhà ở, văn phòng, nhà xưởng hay tầng hầm đều có yêu cầu thông gió khác nhau. Công năng sử dụng quyết định mức độ thông gió cần thiết, loại khí thải phát sinh và tiêu chuẩn kỹ thuật phải tuân thủ.
Công trình càng kín và mật độ người càng cao thì yêu cầu thông gió càng lớn. Trong trường hợp này, thông gió tự nhiên thường không đủ, cần đến hệ thống cơ khí hoặc cưỡng bức.
Một hệ thống phù hợp không chỉ là hệ thống hiệu quả, mà còn phải cân đối được chi phí đầu tư ban đầu và chi phí vận hành dài hạn. Với công trình nhỏ, giải pháp đơn giản nhưng đúng chỗ thường mang lại hiệu quả cao hơn hệ thống phức tạp nhưng dư thừa.
Một sai lầm phổ biến là áp dụng cùng một loại hệ thống cho nhiều công trình khác nhau mà không xét đến điều kiện thực tế. Điều này dễ dẫn đến hệ thống hoạt động kém hiệu quả hoặc tốn kém chi phí không cần thiết.
Ngoài ra, việc chỉ chú trọng công suất mà bỏ qua thiết kế luồng gió, vị trí cấp – hút và khả năng bảo trì cũng là nguyên nhân khiến nhiều hệ thống thông gió không đạt hiệu quả như mong muốn.

- Với nhà ở gia đình, nên ưu tiên giải pháp đơn giản, vận hành êm và dễ bảo trì.
- Với văn phòng và trường học, cần hệ thống đảm bảo lưu lượng ổn định và chất lượng không khí đồng đều.
- Với nhà xưởng và tầng hầm, hệ thống thông gió phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và khả năng thải khí mạnh.
- Với công trình cao cấp, thông gió cấp khí tươi hoặc thu hồi nhiệt là lựa chọn đáng cân nhắc.
G-SORA tiếp cận việc lựa chọn các loại hệ thống thông gió dựa trên điều kiện thực tế của từng công trình, thay vì áp dụng một mô hình cố định. Mỗi giải pháp đều được xây dựng từ khảo sát, phân tích nhu cầu sử dụng và mục tiêu vận hành lâu dài.
Giải pháp của G-SORA tập trung vào:
Có nên kết hợp nhiều loại hệ thống thông gió trong cùng một công trình không?
Có. Trong nhiều trường hợp, việc kết hợp giúp tối ưu hiệu quả cho từng khu vực chức năng.
Thông gió tự nhiên có còn phù hợp với công trình hiện đại không?
Chỉ phù hợp trong điều kiện kiến trúc mở và môi trường xung quanh thuận lợi.
Hệ thống thông gió nào tiết kiệm năng lượng nhất?
Thông gió thu hồi nhiệt có hiệu quả cao về năng lượng, nhưng cần cân nhắc chi phí đầu tư ban đầu.