Hệ thống thông gió hút khói cần tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật nào?

Trong các công trình cao tầng, trung tâm thương mại, tầng hầm hay nhà xưởng, khói trong tình huống cháy là yếu tố gây nguy hiểm hàng đầu, thậm chí còn nguy hiểm hơn cả lửa. Khói làm giảm tầm nhìn, gây ngạt và cản trở quá trình thoát nạn cũng như cứu hộ. Vì vậy, hệ thống thông gió hút khói không đơn thuần là một hạng mục kỹ thuật bổ trợ, mà là thành phần then chốt trong giải pháp an toàn cháy nổ của công trình.

Tuy nhiên, không phải hệ thống hút khói nào cũng đạt hiệu quả như mong muốn. Việc thiết kế và lắp đặt nếu không tuân thủ đúng tiêu chuẩn kỹ thuật có thể khiến hệ thống không hoạt động đúng vai trò khi xảy ra sự cố. Đây là lý do các tiêu chuẩn cho hệ thống thông gió hút khói luôn được đặt ra rất chặt chẽ và cần được áp dụng nghiêm túc.

Vai trò của hệ thống thông gió hút khói trong an toàn công trình

Hệ thống thông gió hút khói được thiết kế nhằm kiểm soát và loại bỏ khói sinh ra trong đám cháy, tạo điều kiện an toàn cho con người thoát nạn và lực lượng cứu hộ tiếp cận hiện trường.

Trong tình huống cháy, khói thường lan nhanh hơn lửa và tích tụ ở các khu vực thấp hoặc kín như tầng hầm, hành lang, sảnh thang máy. Nếu không có hệ thống hút khói hiệu quả, chỉ trong vài phút, không gian có thể trở nên nguy hiểm do thiếu oxy và giảm tầm nhìn nghiêm trọng.

Hút khói phục vụ thoát nạn

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của hệ thống thông gió hút khói là duy trì tầm nhìn và môi trường không khí tạm thời an toàn để con người thoát ra ngoài. Việc kiểm soát khói giúp:

• Giảm nguy cơ ngạt khói
• Duy trì lối thoát rõ ràng
• Kéo dài “thời gian sống sót” trong đám cháy

Hỗ trợ công tác chữa cháy

Ngoài thoát nạn, hệ thống hút khói còn giúp lực lượng chữa cháy tiếp cận khu vực cháy dễ dàng hơn. Khi khói được kiểm soát, khả năng quan sát, xác định nguồn cháy và triển khai phương án chữa cháy sẽ hiệu quả hơn nhiều.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc đối với hệ thống thông gió hút khói

Hệ thống thông gió hút khói không được thiết kế theo kinh nghiệm chủ quan, mà phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể, đặc biệt là các tiêu chuẩn liên quan đến phòng cháy chữa cháy.

Tiêu chuẩn về phòng cháy chữa cháy

Đây là nhóm tiêu chuẩn quan trọng nhất. Hệ thống thông gió hút khói phải đáp ứng yêu cầu về:

• Khả năng hoạt động trong điều kiện cháy
• Thời gian vận hành liên tục
• Khả năng chịu nhiệt của thiết bị và vật liệu

Các quạt hút khói, ống gió và phụ kiện phải được lựa chọn phù hợp để không mất chức năng khi nhiệt độ môi trường tăng cao trong đám cháy.

Tiêu chuẩn về lưu lượng hút khói

Lưu lượng hút khói không được tính theo cảm tính mà phải dựa trên diện tích, thể tích không gian và công năng sử dụng. Nếu lưu lượng không đủ, khói sẽ không được loại bỏ kịp thời, gây mất tác dụng của hệ thống.

Ngược lại, lưu lượng quá lớn có thể gây xáo trộn luồng khí, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát khói trong khu vực cháy.

Tiêu chuẩn về nguồn điện và điều khiển

Hệ thống thông gió hút khói phải được cấp nguồn điện ưu tiên, đảm bảo hoạt động ngay cả khi mất điện lưới. Ngoài ra, hệ thống điều khiển cần cho phép:

• Kích hoạt tự động khi có tín hiệu cháy
• Điều khiển thủ công trong trường hợp khẩn cấp
• Phối hợp với các hệ thống PCCC khác trong công trình

Yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị trong hệ thống hút khói

Không giống thông gió thông thường, hệ thống thông gió hút khói sử dụng các thiết bị có yêu cầu kỹ thuật cao hơn rất nhiều.

Quạt hút khói chịu nhiệt

Quạt hút khói là thiết bị trung tâm của hệ thống. Quạt phải được thiết kế để:

• Hoạt động ổn định trong môi trường nhiệt độ cao
• Duy trì lưu lượng trong thời gian quy định
• Không bị biến dạng hoặc hỏng hóc khi xảy ra cháy

Việc sử dụng quạt thông gió thông thường thay cho quạt hút khói là sai lầm nghiêm trọng và không được chấp nhận trong thiết kế PCCC.

Hệ thống ống gió và vật liệu chống cháy

Ống gió hút khói cần được làm từ vật liệu chịu nhiệt và có khả năng chống cháy lan. Ngoài ra, các mối nối, cửa gió và van chặn cũng phải đảm bảo kín khít và hoạt động đúng chức năng trong điều kiện cháy.

Một hệ thống ống gió không đạt chuẩn có thể trở thành đường dẫn khói lan sang các khu vực khác, làm tăng mức độ nguy hiểm của sự cố.

Nguyên tắc thiết kế hệ thống thông gió hút khói theo từng khu vực

Mỗi khu vực trong công trình có yêu cầu hút khói khác nhau, do đó không thể áp dụng một phương án chung cho tất cả.

Hệ thống hút khói tầng hầm

Tầng hầm là khu vực có nguy cơ tích tụ khói cao do không gian kín và thường xuyên có phương tiện cơ giới. Hệ thống thông gió hút khói tầng hầm cần được thiết kế để:

• Hút khói hiệu quả tại cao độ phù hợp
• Phân vùng hút khói rõ ràng
• Kết hợp với thông gió thường ngày khi không có cháy

Hút khói hành lang và khu vực công cộng

Đối với hành lang, sảnh và khu vực công cộng, mục tiêu chính là duy trì lối thoát nạn thông thoáng. Hệ thống hút khói tại đây cần kiểm soát luồng khói theo hướng có lợi cho thoát người, tránh đẩy khói về phía lối thoát.

Những sai lầm thường gặp khi thiết kế hệ thống thông gió hút khói

Một sai lầm phổ biến là thiết kế hệ thống hút khói giống như hệ thống thông gió thông thường, chỉ tăng công suất quạt mà không thay đổi cấu trúc hệ thống.

Ngoài ra, nhiều công trình gặp vấn đề do:

• Không kiểm tra khả năng chịu nhiệt của thiết bị
• Bố trí cửa hút khói không đúng vị trí
• Không kiểm tra vận hành thực tế sau lắp đặt

Những sai sót này có thể không bộc lộ trong điều kiện vận hành bình thường, nhưng sẽ gây hậu quả nghiêm trọng khi xảy ra cháy.

Kiểm tra, nghiệm thu và vận hành hệ thống thông gió hút khói

Sau khi hoàn thiện lắp đặt, hệ thống thông gió hút khói cần được kiểm tra và nghiệm thu theo đúng quy trình kỹ thuật. Việc nghiệm thu không chỉ mang tính hình thức mà phải đảm bảo hệ thống hoạt động đúng kịch bản cháy giả định.

Trong quá trình vận hành, hệ thống cần được:

• Kiểm tra định kỳ
• Bảo trì thiết bị chịu nhiệt
• Thử nghiệm kích hoạt hệ thống theo chu kỳ

Chỉ khi được vận hành và bảo trì đúng cách, hệ thống mới thực sự phát huy vai trò trong tình huống khẩn cấp.

Giải pháp hệ thống thông gió hút khói từ G-SORA

G-SORA triển khai hệ thống thông gió hút khói dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật và đặc thù từng công trình. Mỗi phương án đều được tính toán từ giai đoạn thiết kế để đảm bảo khả năng kiểm soát khói, hỗ trợ thoát nạn và đáp ứng yêu cầu nghiệm thu PCCC.

Giải pháp của G-SORA tập trung vào:

• Tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật
• Đồng bộ với các hệ thống PCCC khác
• Đảm bảo khả năng vận hành ổn định trong tình huống khẩn cấp

Hỏi – đáp về hệ thống thông gió hút khói

Hệ thống thông gió hút khói có bắt buộc không?

Với nhiều loại công trình như tầng hầm, cao ốc, trung tâm thương mại, hệ thống hút khói là hạng mục bắt buộc theo quy định PCCC.

Có thể dùng chung hệ thống thông gió thường và hút khói không?

Có thể, nhưng phải được thiết kế tách chế độ và đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật cho chế độ hút khói.

Bao lâu nên kiểm tra hệ thống hút khói?

Nên kiểm tra định kỳ theo quy định PCCC và thử nghiệm vận hành để đảm bảo sẵn sàng khi có sự cố.